پايان نامه ها و رساله هاي الكترونيك نسل جديد مدارك علمي هستند كه محصول حضور تكنولوژيهاي ارتباطي و اطلاعاتي در حوزه نشر و توليد دانش محسوب مي شوند.براساس تعریف "فرهنگ پیوسته علوم کتابداری و اطلاعرساني"، واژه ETD عبارتست از "پاياننامههاي كارشناسي ارشد" و رسالههاي دكترا" كه بهجاي كاغذ بهشكل رقومي تحويل داده ميشوند ـ در برابر آنهايي كه بهشكل نسخه چاپي تحويل داده ميشوند و عمدتاً از طريق اسكن كردن به قالب ماشين خوان تبديل ميشوند. در برخورد با عبارت "پايان نامه و رساله الكترونيك" دو تصور در ذهن ما شكل مي گيرد:
۱- پايان نامه ها و رساله هاي چاپي كه معادل الكترونيكي دارند ( به صورت فايلهاي PDF يا به صورت word)
۲- پايان نامه ها و رساله هايي كه به صورت "ديجيتالي زاد" (Digital born) توليد مي شوند يعني هيچ گونه معادل چاپي ندارند.
مفهوم اين دو گونه "پايان نامهها و رسالههاي الكترونيك" دقيقا قابل مقايسه با "كتابخانههاي ديجيتالي" و "مجازي" است كه اولي داراي معادل چاپي است ولي دومي هيچگونه معادل فيزيكي در دنياي واقعيت ندارد.
در دنياي امروز اين ابزارهاي الكترونيك جاي خود را باز كرده اند به طوريكه هر ساله كنفرانسي در اين زمينه با حمايت دانشگاه ويرجينيا تك. (مبدع اين مدارك الكترونيك) و كتابخانه ديجيتالي شبكه اي پايان نامه ها و رساله ها NDLTD و سازمان يونسكو در كشورهاي مختلف برگزار مي شود. هدف اين كنفرانس گسترش هرچه بيشتر پايان نامه ها و رساله هاي الكترونيك و آشنايي با تجربيات كشورهاي مختلف در زمينه پياده سازي و بومي سازي اين ابزارهاي الكترونيك علمي است.
هشتمين كنفرانس سالانه در سال 2005 در دانشگاه نيوسايت ولز استراليا برگزار شده است كه براي دسترسي به متن كامل مقالات اين كنفرانس مي توانيد به آدرس زير مراجعه كنيد: http://adt.caul.edu.au/etd2005/program.html
نهمين كنفرانس سالانه در ايالت كبك كانادا امسال در روزهاي 10-7 ژوئن برگزار شد و سال آينده نيز اين كنفرانس در سوئد برگزار خواهد شد.